9 ავი (ტიშა ბეავ) ებრაულ ტრადიციაში ეროვნული გლოვის უმთავრესი დღეა. ეს არის 25-საათიანი მარხვა, რომელიც იწყება ავის 8 რიცხვს მზის ჩასვლის წინ და სრულდება ავის 9 რიცხვის ღამის დადგომის შემდეგ.
მიშნა და თალმუდი ასახელებენ არაერთ ტრაგიკულ მოვლენას, რომლებიც ამ დღეს მოხდა და რომლებმაც ღრმა კვალი დატოვეს ებრაელი ხალხის ისტორიაში.
რა მოხდა 9 ავს?
მიშნათ თაყანით (4:6) და თალმუდ თაყანით (29ა) გვასწავლიან, რომ 9 ავს ხუთი უმძიმესი მოვლენა მოხდა:
1. უდაბნოს თაობას აეკრძალა ისრაელის მიწაზე შესვლა
მას შემდეგ, რაც მზვერავებმა ხალხი დააშინეს და ერმა უარი თქვა მიწაზე შესვლაზე, გამჩენმა განაჩენი გამოუტანა იმ თაობას, რომ ისინი უდაბნოში დაიხოცებოდნენ და აღთქმულ მიწაზე ვერ შევიდოდნენ (ბამიდბარი 13–14). თალმუდის მიხედვით, ეს მოვლენა 9 ავს უკავშირდება.
2. განადგურდა პირველი ტაძარი
პირველი ტაძარი რომელიც ააგო შლომო ჰამელეხმა, ბაბილონელებმა გაანადგურეს.
3. განადგურდა მეორე ტაძარი
მეორე ტაძარი რომაელებმა დაანგრიეს.
თალმუდი განსაკუთრებულად აღნიშნავს, რომ ორივე ტაძრის განადგურება ერთი და იმავე თარიღს — 9 ავს — უკავშირდება.
4. დაეცა ბეითარი
ბეითარი იყო ბოლო დიდი ებრაული ციხესიმაგრე ბარ კოხბას აჯანყების დროს. მისი დაცემით დასრულდა აჯანყება და ათასობით ებრაელი დაიღუპა.
5. იერუშალაიმი გავერანდა
ტაძრის განადგურების შემდეგ რომაელებმა ქალაქი გადაათხარეს, რაც ებრაული სახელმწიფოებრიობის საბოლოო განადგურების სიმბოლოდ იქცა.
მარხვის წესები
ტიშა ბეავის მარხვა თავისი სიმკაცრით იომ ქიფურს ჰგავს.
აკრძალულია:
- ჭამა და სმა;
- დაბანა სიამოვნებისთვის;
- სხეულზე ზეთებისა და სურნელოვანი საშუალებების წასმა;
- ტყავის ფეხსაცმლის ტარება;
- ცოლ-ქმრული ურთიერთობა.
ირმიაჰუს გოდების კითხვა
ტიშა ბეავის ღამეს იკითხება ირმიაჰუს გოდება (איכה — ეიხა).
ეს წიგნი აღწერს იერუშალაიმის დაცემასა და ტაძრის განადგურებით გამოწვეულ გლოვას.
ტრადიციულად, ეიხა იკითხება ჩამქრალ ან მინიმალურ განათებაში, გლოვის ატმოსფეროში.
უსაფუძვლო სიძულვილი
თალმუდ იომა (9ბ) განმარტავს, რომ მეორე ტაძარი განადგურდა სინათ ხინამის (שנאת חינם) — უსაფუძვლო სიძულვილის გამო. ამიტომ ტიშა ბეავი მხოლოდ ისტორიული გლოვა არ არის; იგი ასევე მოწოდებაა ერთიანობის, სიყვარულისა და ურთიერთპატივისცემისკენ.
ტიშა ბეავის მნიშვნელობა ებრაულ წყაროებში
მაიმონდი (ჰილხოთ თაყანიოთ 5:1) წერს:
„არსებობს დღეები, როდესაც მთელი ისრაელი მარხულობს იმ უბედურებების გამო, რომლებიც ამ დღეებში მოხდა, რათა გულები აღიძრას და გაიხსნას სინანულის გზები.“
რამბამის მიხედვით, მარხვის მიზანია ადამიანმა გაიხსენოს წარსულის ტრაგედიები, გამოიკვლიოს საკუთარი ქმედებები და თეშუვასკენ (სულიერი გამოსწორებისკენ) მიემართოს.
